EFS Celebrate 50th Event!

Experimental Film Society (EFS) is delighted to announce an exciting new partnership with Filmbase, Dublin. EFS will programme and present a bimonthly series of experimental cinema events at Filmbase consisting of screenings and performances by both EFS members and guest artists. The first of these, taking place this Friday, November 27th, not only launches this new series but also marks the 50th EFS event since it first began programming screenings in 2011. To celebrate this double occasion Michael Higgins and Cillian Roche will be bringing the raw power of their pop-up expanded cinema project Open Night Cinema from the post-industrial margins that spawned it to the city centre for one night only. This will be followed by a drinks reception enriched by the experimental sounds of Cork-based DJ duo Glocke & Aaaa (Dave Murphy and frequent EFS collaborator Vicky Langan).

Friday November 27th 6.30pm
Tickets €7 at the door. 
Filmbase, Curved Street, Temple Bar Dublin 2.

Full event details here.

Experimental Film Society is an independent, not-for-profit entity specializing in avant-garde, independent and no/low budget filmmaking. It was founded in 2000 by Rouzbeh Rashidi. It unites works by a group of filmmakers scattered across the globe, whose films are distinguished by an uncompromising devotion to personal, experimental cinema. Over the past few years, it has established itself as a notable presence in Irish alternative filmmaking.

This new partnership with Filmbase caps a busy and eventful year for EFS. 

Some highlights of 2015 include:

- A series of five events at Dublin’s Temple Bar Gallery + Studios that included the premieres of the feature films Polar Nights (Dean Kavanagh) and At One Fell Swoop (Michael Higgins) and live performances by Esperanza Collado and Atoosa Pour Hosseini.

- A high-profile series of screenings and performances in Tehran that culminated in a sold-out screening at the Cinematheque of the Tehran Museum of Contemporary Art. Following on from this, a full-length publication (in Farsi) will appear in 2016.

- The premiere of Rouzbeh Rashidi’s feature Ten Years in the Sun at Dublin International Film Festival.

- The premiere of Maximilian Le Cain’s feature Cloud of Skin at the 60th Cork Film Festival.

- A screening of Michael Higgins’s At One Fell Swoop at the Festival des Cinémas Différents (Paris).

- Several international presentations of Esperanza Collado’s performances at such events as Spectral Presence, an expanded cinema event in Ghent that also included such artists as Malcolm Le Grice, Lis Rhodes and Sally Golding, and Le Film et Son Double curated by Erik Bullot in Paris and also featuring Roland Sabatier and Rosa Barba.

- Open Night Cinema, a project by Michael Higgins and Cillian Roche that saw a series of pop-up cinema/performance events take place in empty post-industrial spaces in Dublin throughout the year.

- An EFS (RashidiKavanaghLe Cain, Pour Hosseini) residency at Lichtenberg Studios, Berlin that launched shooting for Homo Sapiens Project 200, a collaborative film project by Rashidi, Kavanagh, Le Cain and Higgins that will be completed in 2016.

- The launch of the online journal EFS Publications, edited by Rashidi, Kavanagh and Le Cain.

With an exciting slate of events and projects already lined up for 2016, we look forward to an equally productive year ahead. Please join us at Filmbase on the 27th to find out what all the fuss is about!

Experimental Film Society @ Filmbase

Experimental Film Society @ Filmbase

Experimental Film Society (EFS) is delighted to announce an exciting new partnership with Filmbase, Dublin. EFS will programme and present a bimonthly series of experimental cinema events at Filmbase consisting of screenings and performances by both EFS members and guest artists. The first of these, taking place on November 27th 2015, not only launches this new series but also marks the 50th EFS event since it first began programming screenings in 2011. To celebrate this double occasion Michael Higgins and Cillian Roche will be bringing the raw power of their pop-up expanded cinema project Open Night Cinema from the post-industrial margins that spawned it to the city centre for one night only. This will be followed by a drinks reception enriched by the experimental sounds of Cork-based DJ duo Glocke & Aaaa (Dave Murphy and frequent EFS collaborator Vicky Langan).

Friday November 27th 6.30pm
Tickets €7 at the door.
Filmbase, Curved Street ,Temple Bar Dublin 2.

JUNK (Michael Higgins/Cillian Roche) (6:30-7:30PM)

Inspired by Dublin's derelict industrial locations, JUNK is an immersive installation that incorporates analogue projection, a live soundscape and physical performance. JUNK will highlight and recreate in an abstract, intensely atmospheric way the recesses of these toxic environments and the characters that feed on them.

JUNK emerges from the Open Night Cinema Project. Set up in June 2015 by performer Cillian Roche and filmmaker Michael Higgins, it is a non-profit 'pop-up' film studio that lives, breathes and sleeps throughout the industrial landscapes of Dublin. It primarily feeds on cinematic events designed with characteristics of expanded cinema, experimental film and live performance. These events utilise the zone outside the projected frame in order to breathe life into the cinematic experience. Throughout the year, it has been host to a range of events that blur the lines between art installation, cinematic exhibition and live performance.

GLOCKE & AAAA DJ SET (8:00-9:30PM)

Vicky Langan and Dave Murphy spin avant junk and weirdo sounds. They are known as the duo that gave Cork Black Sun, its regular weirdo / outer limits music event which brought many renowned makers of strange sounds from around the world to play for the first time in Ireland. The same adventurous sensibility permeates their DJ sets.  

Experimental Film Society is an independent, not-for-profit entity specializing in avant-garde, independent and no/low budget filmmaking. It was founded in 2000 by Rouzbeh Rashidi. It unites works by a group of filmmakers scattered across the globe, whose films are distinguished by an uncompromising devotion to personal, experimental cinema.

Filmbase was founded in 1986 as a members led organization. It has supported thousands of Irish filmmakers over the years through its range of services including quality training at affordable rates, access to film funding award schemes, equipment hire and the publication of www.FilmIreland.net, Ireland’s first stop online for all the latest Irish film news, reviews, interviews and exclusives.

More info:


Cloud of Skin Premiered @ Cork Film Festival

Maximilian Le Cain's Cloud of Skin was successfully premiered at the 60th Cork Film Festival in the appropriately atmospheric setting of Triskel Arts Centre Cinema last Saturday. A big thank you to the Festival, to Triskel and to all the many people who have supported this film on its two-year journey to the screen. Watch this space for notice of further screenings. More info HERE

First official Poster for TRAILERS (2016)

First official Poster for TRAILERS (2016) By Rouzbeh Rashidi

Produced by Experimental Film Society and kindly funded by Arts Council Ireland. Featuring Alicja Ayres, Eadaoin O’Donoghue, Anja Mahler, Klara McDonnell, Julia Gelezova, Cillian Roche, Martin Berridge, George Hanover, Maximilian Le Cain, Vicky Langan, Dean Kavanagh & Jann Clavadetscher. More info HERE

EFS Interview With Dublin Creative Review

Maximilian Le Cain and Rouzbeh Rashidi were interviewed by Sebastian Stephenson from Dublin Creative Review. They discussed ideas behind Experimental Film Society, approaches to filmmaking, Rashidi's upcoming feature TRAILERS and Le Cain's Cloud of Skin Premiere at the 60th Cork Film Festival.

Listen to the interview HERE

بازتاب های نمایش یکی ازآثارانجمن سینمای تجربی در سینما تک موزه ی هنرهای معاصر تهران

چهل و هشتمین نمایش انجمن سینمای تجربی در سینماتک موزه‌ی هنرهای معاصر تهران در سپتامبر ٢٠١٥ در حضورحدودا ٢٥٠ تماشاگر برگزار شد. هرچند محل نمایش از نظر کاربردی برایم حایز اهمیت بود، از نظر احساسی نیز اینکه نمایش فیلم درشهری که بزرگ شده‌ام و همچنین درموزه‌ی هنرهای معاصر جایی‌که اولین گرایشات سینمایی و تصویری من شکل گرفت رخ داده برایم با اهمیت بود. من چهارده فیلم کوتاه از پنج عضو انجمن سینمای تجربی را انتخاب کردم، فیلم هایی که نهایتِ ویژگی‌های فرمالیستی را دارا بود و در نتیجه این نمایش برای بیننده، نمایشی بسیار چالش‌برانگیز بوده است. من قصد داشتم بجای رقم زدن لحظاتی ساده برای بیننده، فشار زیادی را بر آن‌ها قرار دهم. نتیجه بسیار قابل توجه بود و حقیقتا این باورکه فیلمسازی همیشه آزمودن محدودیت‌ها و مرزهای توامان،  بیننده و فیلمساز است، در من قوت گرفت.

طبیعتا تعدادی از بینندگان محل را ترک کردند، ما همیشه این را پیش‌بینی می‌کنیم. هر چند خاطره‌انگیزترین  آن همین سال و طی یک نمایش رخ داد. یکی از بینندگان برای خارج شدن  از سالن درست از مقابل صحنه گذشت، رو به باقی تماشاچیان ایستاد و برای خداحافظی دست تکان داد و رفت. آنچه در این نمایش در سینماتک تهران جالب بود رفت‌و‌آمد  دائمی حین نمایش بود. بعضی سالن را ترک کردند، بعضی دیر رسیدند و حتی بعضی که  رفته بودند تصمیم گرفتند برگردند و بیشتر تماشا کنند.

بسیاری از فیلم‌ها از شکل‌های متفاوت نور، از سوسوزدن ملایم نور تا بارقه‌های شدید، استفاده کرده بودند. من شاهد بودم که مردم با ناراحتی چشم‌هایشان را می‌گرفتند، بعضی عینک آفتابی زدند و بعضی سعی کردند به هر قیمتی حتی با نگاه به سقف و یاخیره شدن به تاریکی کف و زمین از نگاه کردن به صحنه دوری کنند. هنگام پخش فیلم بسیاری از افراد با یکدیگر صحبت می کردند و در مورد فیلم‌ها بحث و گفتگو می‌کردند. اما شاید بیش‌ترین و جذاب‌ترین بازخورد این نمایش از سوی آن تماشاچی بود که پس از نمایش فیلم نزد من آمد و تاییدکرد که فیلم موجب شده او دچار «بیهوشی» شود. زمانیکه فهمیدم وی از بسیاری از فیلم‌ها لذت برده و در واقع خود از مشتاقان سینما و تصویر است برایم جذابتر بود. جمعا من هیچگاه پاسخی چنین مشتاقانه از جمعی که چنین نمایش سنگینی از برخوردهای فیزیکی را تحمل کرده‌اند دریافت نکرده بودم. برای من هر نمایش تجربه‌ای خاص و غنی است و موقعیت جغرافیایی و فرهنگ عامل‌هایی جالب توجه هستند.

بعد از این نمایش من و همکارانم در انجمن سینمای تجربی در پرسش و پاسخی طولانی شرکت کردیم  که طی آن من پرسش‌ها و پاسخ‌ها را ترجمه می‌کردم. ما دریافتیم که به واقع فیلم تماشاچیان را به گروه‌هایی تقسیم کرده است. درحالیکه عده‌ای عمیقا درگیر آثار شده بودند و سوالات فلسفی بسیاری مرتبط با صدا، تصویر و دیگر وجوه تکنیکی می‌پرسیدند، عده‌ای دیگر عمیقا از فیلم‌ها و به‌طور کلی از این تجربه رنجیده بودند و ما را با نازی‌ها مقایسه می‌کردند (زیرا عقیده داشتند با نورها و تدوین فیلم‌ها آنها را شکنجه کرده‌ایم). آنها همچنین ما را «داعش فرهنگی» خطاب کردند که بسیار جالب بود. بقیه اعتراض می‌کردند و از فیلم‌ها و ما دفاع می‌کردند. بعدتر افراد بسیاری بصورت خصوصی با اسپرانزا، دین و  مایکل در مورد جنبه‌های مشخصی از آثارشان صحبت کردند. فیلم‌ها چیزی را در این تماشاگران برانگیخته بود و تمام این پاسخ‌ها آنچنان جالب بودند که تا به امروز نتوانستم آن نمایش سورئال را تماما درک کنم.

کاملا طبیعی است که طی یک برنامه واکنش های کاملا مخالف دریافت کنید و این موجب جذابیت آن می‌شود. همچنین بسیار خوشحالم که شخصا فیلمهای انجمنسینمای تجربی را برای اولین باردر ایران برگزار کردم، زیرا مردم واقعا آن‌ها را ستایش کردند، برخوردهایی مثبت و منفی داشتند و شاید بعضی از تماشاگران واقعا به آن نیاز داشتند.

من هنوز ایمیل‌هایی از آن‌ها که از نمایش‌ها لذت بردند دریافت می‌کنم. بیش از هر چیز من خوشحالم که با بازخوردهایی مواجه شدم که ذهنم را درهم شکست. این موضوع را اینجا بیان کردم تا بگویم برای من با اهمیت‌ترین مسئله در فیلمسازی مواجه ساختن تماشاگر با فیلم‌هایی است که می‌تواند وی را با انرژی‌ای خاص تحت‌تاثیر قراردهد. و این به اینکه آن را دوست دارد و یا از ان منزجر است ارتباطی ندارد، بلکه باید با آن زندگی کند. آنچه پس از آن اتفاق میافتد دیگر در کنترل من نیست، و اگر خوش‌بین باشیم با گذشت زمان فیلم در آنها رشد می‌کند. آنچه بسیار بااهمیت است این است که صددرصد به کار خود ایمان داشته باشید، بسیار خالصانه به مخاطب احترام بگذارید ، هیچگاه از فیلم ساختن دست نکشید و دائما آن‌ها را به نمایش بگذارید!

با تشکر فراوان از امیرحسین سیادت، وحید مرتضوی، امسن جعفری، گلنوش حمیدی، پوریا نیکدل، آیین فروتن، احسان صفرپور و مهشید آسوده‌خواه، دین کاوانا، آتوسا پورحسینی و دیگر دوستان.

روزبه رشیدی.

ترجمه آیین فروتن.

TRAILERS funded by Arts Council of Ireland as part of Film Project Award 2015

The production of Rouzbeh Rashidi’s latest feature film TRAILERS has begun, it will be a project that explores the relationship between digital & celluloid images. Seventy per cent of Trailers will be comprised of 35mm film (unearthed archival material & prints of old trailers from a wide range of movies). The remaining thirty percent be various reconstructions of images or moments inspired by the celluloid trailers. This phase of production will be undertaken in a dark studio space where he will deploy stylized and highly artificial effects (using back-projection and chroma key) in a rigorous fashion. The film deals with concepts such as voyeurism and ritualistic perversion in cinema with formalistic austerity favouring science fiction and horror moods of presentation. Rashidi plans to recapture & re-create scenes from this 35mm material and investigate the history of Cinema; drawing narrative suggestions, composing & decomposing genre elements and creating a poetical interaction between sounds & images. This re-animated body of sound and image lived a full and rich life in its original form, so now by resurrecting the fragments in an experimental aesthetic, he intends to exhaust the cinematic potential of the footage by exploring & representing this material as a mental site of extreme formalism and sensory experience.

TRAILERS was kindly funded by Arts Council of Ireland as part of the Film Project Award 2015. The film will be produced by Experimental Film Society and will be completed in 2016.

More info about TRAILERS on the film's blog HERE


Cloud of Skin Premiere at the 60th Cork Film Festival

Maximilian Le Cain's feature film Cloud of Skin is now complete and will be premiering on Saturday November 7th at 12 noon in the 60th Cork Film Festival.

Screening details can be found HERE

And a new trailer can be seen HERE

Cloud of Skin

Deeply haunted by the memory of his dead lover, a man wanders through the sites of their encounters. The dead woman, a blind visionary, has transferred her perceptual powers to him as part of their undying bond. Rather than unfolding as a traditional narrative, experimental filmmaker Maximilian Le Cain’s first feature takes the form of a visually and sonically immersive fever dream. Composer Karen Power’s intense soundscapes complete this mysterious and unusual cinematic experience.

a film by Maximilian Le Cain with sound by Karen Power
starring Dean Kavanagh, Eadaoin O'Donohgue & Siannon O'Neill
executive producers: Esperanza Collado, Fergus Daly, Michael Higgins, Vicky Langan, Gianluca Pulsoni
produced by Rouzbeh Rashidi, Dean Kavanagh & Maximilian Le Cain
Experimental Film Society / Close Watch Films 2015

More info about the film HERE


The 47th Experimental Film Society screening took place at the Cinematheque of Tehran Museum of Contemporary Art in September 2015 to an audience of about 250 people. The setting had a practical importance for me but also an emotional one; it being in the city where I grew up, and the museum of contemporary art being the place where my earliest cinephile tendencies were shaped. I chose 14 short films by 5 members of EFS, films that carried the utmost formalistic attributions, and as a result this screening became an extremely challenging one for the audience. I wanted to put a great deal of pressure on the viewers rather than give them an easy time. The results were fascinating and truly strengthened my belief that filmmaking is always about testing the limits and boundaries of both the filmmaker and the audience.

Naturally some members of the audience walked out, we usually anticipate a few. However, the most memorable walkout happened during a screening earlier in the year, when a member of the audience exited crossing the screen itself, stopped, turned to the face the entire salon and waved goodbye to the rest of those seated. What was interesting in this screening at the Tehran Cinematheque was the constant traffic; some people left, others arrived late, even some of those people who walked out decided to return for more.

Many of the films utilised different forms of flicker, which varied from low pulsing to violent strobing. I witnessed people painfully shield their eyes, others even put on sunglasses, while many tried to avoid the screen at all costs by staring at the ceiling or into the darkness of the floor. Many people were talking amongst themselves while the films were playing, instantly debating and discussing them. But perhaps the most extreme and indeed wonderful piece of feedback was from an audience member who came up to me after the show and admitted that the films had caused him to ‘blackout’! I found it even more interesting when I learned he enjoyed a great number of the films and was in fact an avid cinephile himself. Overall, I have never received such an enthusiastic response from a crowd who endured such a heavy screening of physical assault. For me, every screening is a rich and unique experience, the intriguing variables being geographical location and culture.

After the show myself and my EFS colleagues participated in a long Q&A, for the duration of which I was mostly translating questions and answers. We discovered that the films truly divided the audience! While some people were deeply engaged with the work, asking many philosophical questions concerning sound, image, aesthetics and other technical aspects, other people were deeply resentful of the films and of the entire experience, comparing us to Nazis (for they believed we tortured them with flicker and editing). We were also called CULTURAL ISIS, something that I find extremely funny! Others were making interjections and defending the films and us. Later many spoke individually with Esperanza, Dean and Michael concerning particular aspects of their work. The films had triggered something in this great audience and all of these responses were fascinating, so much so that to this day I cannot fully comprehend this otherworldly, surreal screening.

It is very natural that you would receive complete opposite reactions during a single programme and that is what makes it constantly enjoyable. I am very happy indeed that we presented these EFS films in person in Iran for the very first time, because people truly appreciated it, they reacted positively and negatively, and perhaps some members of the audience needed it!

I am still receiving emails of feedback from those who enjoyed the show. Most of all I am glad to have come across such mind-boggling negative reactions. I previously addressed this issue here, saying that for me the most important thing in filmmaking is to present the audience with films that can affect them with a certain generated energy. It is irrelevant whether they love or hate a film, but they must live with it. After that, it is beyond my control and over time the film will hopefully gestate within them. The most important thing is to believe in what you do 100%, to respect the audience as sincerely as possible, and never give up making films. Screen them constantly!

Many thanks to Amir Hossein Siadat, Vahid Mortazavi, Émmsen Jafari, Golnoosh Hamidi, Pooria Nikdel, Ayeen Forootan, Ehsan Safarpour & Mahshid Asoudehkhah, Dean Kavanagh, Atoosa Pour Hosseini among others!

-Rouzbeh Rashidi

Info about the films HERE

Read the catalogue in Farsi HERE

EFS @ Cinematheque of Tehran Museum of Contemporary Art

Design By Mahshid Asoudehkhah & Behdad Zamani

چکیده‌ای از تاریخ عملی ای‌ ف‌‌‌ س

"چکیده‌ای از تاریخ عملی ای‌ ف‌‌‌ س"
"جامعه ی سینمای تجربی" نهادی مستقل است که فعالیت‌هایش بر فیلمسازی مستقل، آوانگارد، کم‌بودجه و یا حتی بدون بودجه تمرکز دارد. من EFS را در سال   ۲۰۰۰ در تهران شکل دادم، اما فعالیت‌های اصلی این نهاد از سال ۲۰۰۴ در دوبلین و ایرلند ادامه یافت. EFS فعالیت خود را با آرشیو و تولید آثاری منتخب از فیلم‌سازانی پراکنده در سراسر جهان آغاز کرد، فیلم‌سازانی که فیلم‌هایشان با نوعی گرایش مصالحه‌ناپذیر به سینمای شخصی و تجربی، از دیگران متمایز می‌شود. از سال ۲۰۱۱ عمده‌ی فعالیت‌های این گروه درراستای فراهم آوردن فضاهای متعدد برای نمایش فیلم‌‌‌های اعضایش در سراسر جهان بوده است. به طور مثال EFS در جولای ۲۰۱۵ چهلمین نمایش خود را در برلین داشت. فارغ از نمایش های عمومی، EFS فعالیت هایی نظیر رویدادهای زنده ی سینمایی ، نمایشگاهی و اینستالیشن را نیز در پرونده خود دارد. در سایت اختصاصی EFS آرشیو آنلاینی از فیلم های کوتاه و سایت VOD برای فیلم های بلند جمع آوری شده است، یکی از فعالیتهای جانبی این نهاد به صورت آنلاین، انتشار مجله ی EFS و پروژه ی نویز "Cinema Cyanide" است. اعضای کنونی EFS شامل نه نفر می شوند.
EFS به طور مشخص به قوانین و محدودیت های معینی در انتخاب فیلم ها پایبند نیست، اما بیشتر فیلم ها از اصول و ویژگی هایی عمومی تبعیت می کنند. یکی از این اصول دوری از فیلمنامه یا هرگونه متن از پیش نوشته شده برای ساخت فیلم است، فیلم هایی که به جای کلمات بر اساس تصاویر ساخته می شوند، کیفیات خاص خود را دارا هستند، به طور دقیق تر می‌توان گفت که فیلمسازان EFS رویکردی بداهه و جست وجوگر را در فیلم سازی دنبال می کنند. آن ها تا آخرین روز تدوین نمی دانند که فیلمی که در حال ساختنش هستند چگونه از آب در می آید! به جای آنکه آن ها به فیلم جهت دهند، فیلم به آن ها راه را نشان می دهد. فیلم های EFS در یک آزادی خلاقانه و اکثرا با بودجه ی خود فیلمساز ساخته می شوند، اما اخیرا بعضی از اعضا از کمک مالی سرمایه گذاران نیز استفاده می کنند. وسایلی که در ساخت این فیلم ها استفاده می شوند معمولا وسایل ابتدایی و ارزان قیمت فیلم سازی هستند به طور مثال : دوربین های DSLR ، دوربین هشت یا شانزده میلی متری، دوربین های موبایل، وبکم و دوربین های DV و حتی VHS. ایجاد رابطه ای آگاهانه میان خاص بودن کیفیات بصری فرمت های هر یک از  این دوربین ها و خود فیلم برای ما بسیار حائز اهمیت است. موضوعیت فیلم های ما  در رفت و آمد و برخورد با آدم ها و مکان ها در زندگی روزمره و یا در طول یک سفر شکل می گیرد، فیلم هایی که بیش از آنکه رویکردی مستندگونه را دنبال کنند، مخاطب را به نگاه کردن از میان منشوری شعرگون دعوت می کنند. پیرنگ این فیلم ها معمولا انتزاعی و بدون دیالوگ هستند.
فیلم های EFS بیشتر در مورد موضوعات شخصی هستند و به یک معنا در نگاه عده ای، ناقص  به نظر می رسند چراکه این فیلم ها روایتی مشخص و جهان شمول را به بیننده نشان نمی دهند، به مخاطب نمی گویند که در هر لحظه باید به طور دقیق چه احساسی داشته باشد. ارتباط آنها با مخاطب شاید مانند قطعه موسیقی است که تنها خط گیتار باس و ساز درامز را شامل می شود، آن ها مخاطب را در افزودن ملودی اصلی آن تنها می گذارند. این فیلم ها فضای بی انتهایی را پیش روی مخاطب قرار می دهند تا بیننده در حین دیدن فیلم به جای «دور شدن از خود» دائما «خود را» به یاد آورد. این فیلم ها درباره تصاویر و نحوه ی پرداخت آنهاست، هنگامی که صدا یا موسیقی در میان باشد، آنچه مورد پرداخت قرار می گیرد، تعامل میان صدا و تصویر است. سینما به خودی خود، محتوایی است که همواره فرم هایش را به بازی می گیرد و به تجربه های نو می پردازد. نیازی نیست که لزوما از مرزهای خود فراتر رود، چراکه این مرزها قبلا توسط سینماگران ساختارگرایی مانند شاریتز و یا به عنوان مثال فیلم های نخستین گارل شکسته شده اند. اگر تجربه های یک فیلمساز با نگرش و شخصیت خودش حقیقت یابد، امکانات مدیومی که در اختیار دارد(سینما)، دائما در حال نوسازی خواهد بود.
هنگامی که در سال ۲۰۰۰ در تهران شروع به فیلم سازی کردم، احساس کردم که سه شاخه ی اصلی فیلمسازی  پیش رویم قرار دارد و باید یکی از آن ها را انتخاب کنم و مشغول به کار شوم. گونه ی اول: سینمای" جریان اصلی" بود، که تاکید فراوانی بر قصه گویی - چه در فیلم داستانی یا مستند - داشت. گونه ی دوم:  سینمای " زیرزمینی/پارتیزانی" بود که در انتخاب موضوع، دلیرانه تر بود، با شیوه‌های کم‌بودجه‌ ساخته می شد و به‌رغم این بودجه‌ی کم، لزوما از لحاظ کیفی با گونه ی اول تفاوت چندانی نداشتند، تنها چیزی که در این فیلم ها دوست داشتم " تکنیک های خودساخته" بود که در فیلم به کار رفته بود. گونه ی سوم:" ویدئو آرت" بود که غالبا شامل بر موضوعات اجتماعی، سیاسی یا مذهبی می شد. آثاری که شخصی تر و شاعرانه تر بودند، بیشتر با سلیقه ام تطابق داشتند، ولی این آثار از درون هنرهای بصری تغذیه می شدند، درحالی که من بیشتر مجذوب سینما بودم. احساس می کردم که به هیچ یک از این سه گروه تعلق ندارم. تصمیم داشتم تا کاری بسیار تجربی تر با خود مدیوم فیلم را تجربه کنم … چرا که تحت تاثیر تاریخ سینما بودم. نیازی را احساس میکردم به وجود آوردن فضایی که تنها به ساخت و نمایش فیلم تجربی بپردازد …  آنچه که به انگیزه ی اصلی ام برای بوجود آوردن EFS تبدیل شد. بنا براین در سال ۲۰۰۰ جامعه سینمای تجربی را با همکاری محمد نیک دل آغاز کردم. از آن پس تا سال ۲۰۰۴ مشغول ساختن فیلم در ایران بودم و پس از آن به ایرلند نقل مکان کردم.
در میان تجربه های فیلمسازی ماجراجویانه ام در ایران قصد ترتیب دادن نمایش خصوصی فیلم های خودم و دیگران - برای دوستان و آشنایانم - را داشتم. در آن دوره متوجه شدم که نمی توانم انتظار هیچ گونه حمایت از فستیوال های فیلم یا مؤسسات دولتی را داشته باشم. اگر قصد برای ادامه دادن داشته باشید، می بایست فرهنگی را بنا کنید که می خواهید تکه ای از آن باشید و کارها را از صفر شروع کنید. طبیعتا انجام چنین کاری به تنهائی و بدون کمک دیگران میسر نیست، بنابراین برای دستیابی به هدفتان صراحتا نیاز به گروهی از فیلمسازان تجربی خواهید داشت.
وقتی به دوبلین آمدم همچنان به فیلمسازی ادامه دادم. با گذشت زمان با فیلمسازانی ایرلندی که فضایی مشترک بیشتری داشتم، آشنا شدم و EFS دوباره از نو در دوبلین شروع به کار کرد… علیرغم اینکه EFS یک نهاد بین المللی است اما این را نیز باید پذیرفت که ایران و ایرلند، دوقطب جغرافیایی جدایی ناپذیر را در این نهاد تشکیل می دهند. اعضای اصلی EFS را در روزهای آغازینش فیلمسازانی چون: محمد نیک دل، مهدی صفرعلی، علی وکیلیان، بهزاد حکی، پویا احمدی تشکیل می داده اند و در سال های اخیر همکاری بسیار مفیدی با فیلمسازانی چون حمید شمس جاوی، کامیار کردستانی، بهار صمدی (با پروژه هایی مشترک با نوید سلاجقه که خود، از اعضای گذشته است) و آتوسا پورحسینی (هنرمند بصری ایرانی ساکن دوبلین) داشته است.
با بازگشتم به ایرلند، در آغاز، خود را در موقعیتی مشابه با آنچه در ایران تجربه کرده بودم، یافتم. تاریخ فیلمسازی تجربی ایرلندی کمابیش چهره های شاخصی داشت اما همانند ایران، هیچ گاه جریان سنتی فیلم آلترناتیو، دنبال نشده بود. در سال های بعدی حضورم در ایرلند، آثار فیلمسازانی چون دان کاوانا، مایکل هیگینز، مکسیمیلیان له کین و خودم ، نیروی تازه ای به فیلمسازی تجربی ایرلندی بخشید و در حاشیه میتوان گفت که تلاش های ما در این زمینه به طور مشخصی در حال گسترش است. روابط EFS با فیلمسازان بین المللی روز به روز در حال افزایش است به طور مثال: من " یان کلاودتشر"را در دوبلین ملاقات کردم، در سال های گذشته او مجددا محل زندگی خود را از  زوریخ به دوبلین تغییر داده است. همچنین با هنرمند، فیلمساز و کیوریتر اسپانیایی " اسپرانزا کلادو" ملاقات داشتم. او تسلط زیادی بر شاخه ای از سینما چون "پاراسینما" دارد. اسپرانزا سال های زیادی را در اواخر 2000 در دوبلین گذرانده است و در طی همین سال ها، با فعالیت هایش در زمینه ی کیوریتوری و نویسندگی قدم مهمی را در پرورش سینمای تجربی در ایرلند برداشته است. "جیسون مارش" تنها عضوی از گروه است که در ولز زندگی می کند و هیچ گونه ارتباطی با ایران یا ایرلند ندارد.
در نهایت می‌توان گفت که من به "سینمای ملی" اعتقادی ندارم. آنچه من بدان اعتقاد دارم "قاره ی سینما " است، جایی که فیلم های همه ی ما به آنجا تعلق دارند. قاره ای که می‌تواند به هر کس با هر ملیتی تعلق داشته باشد. من هیچ گاه با خودم فکر نکردم که به مکان یا فرهنگ مشخصی تعلق دارم. من فکر می کنم که فیلم های  EFS نیز، جهانی است و میتواند توسط تمامی ساکنین زمینی و حتی فرا زمینی لمس و یا تجربه شود، اگر EFS در مریخ هم موقعیت فیلم‌سازی داشته باشد ما باز هم فیلم هایی با همین مشخصات و ویژگی‌ خواهیم ساخت.

روزبه رشیدی - 2015 با تشکر ویژه از دین کاوانا و ماکسیمیلیان له کین
ویرایش متن وحید مرتضوی

ترجمه از نیو مدیا سوسایتی

بیانیه انجمن سینمای تجربی بخش دوم

بیانیه انجمن سینمای تجربی (بخش دوم)

اخیراً در جلسه‌ی پرسش و پاسخی پس از اکرانِ فیلم‌هایی از EFS) Experimental Film Society) که گرداننده‌ی آن بودم، شرکت کردم. برنامه‌ها مشتمل بود از فیلم‌های کوتاهی از چند فیلمسازِ EFS و یک فیلم بلند از خودم، که هردوی آن‌ها در سالن‌های پُر به نمایش درآمد. بااینکه واکنشِ کُلی بسیار مثبت بود، در این میان دو نظر تند و چالش‌برانگیز وجود داشت که واقعاً بر من اثر گذاشت. من به به اختصار و مودبانه پاسخ دادم، بی‌جهت بر آن‌ها تعلل نکردم که بگذارم پرسش و پاسخ در جریان باشد. و در هفته‌های پس از آن، فکر زیادی صرف آن کردم و این مسئله را مفصل با همکارانم، دین کاوانا و ماکسیمیلیان لو کِین، به بحث گذاشتم. آنچه در ادامه می‌آید، پاسخی است که آن را فرموله کرده‌ام:

آن نظرات از این قرار بود:

«فیلم‌های این مجموعه آنقدر شخصی، فرمال و تجربی بودند، که هیچ‌کس قادر نیست با آن‌ها ارتباط برقرار کند. راهی برای ورود به جهانِ این فیلم‌ها وجود ندارد و در نتیجه ابداً راهی برای لذت از آن‌ها در کار نیست.»

«بسیاری از این کارها اصلاً نباید اینجا حضور پیدا می‌کردند! تکرار می‌کنم - این کارها هرگز نباید اینجا به نمایش درمی‌آمدند.»
طبیعتاً، درکِ من از این اظهارات این است که به دلیلِ اینکه این فیلم‌ها به لحاظِ فرم، روح و محتوا «شخصی» بوده‌اند، قابل فهم نیستند و در نتیجه حتی نباید وجود داشته باشند. به عنوانِ فیلمسازی که خود را متعهد به خلقِ سینمایی به شدت شخصی، و به لحاظِ فرمی رادیکال کرده‌ام، مطمئناً نخستین مرتبه‌ای نیست که واکنش‌هایی از این دست، شنیده‌ام. واکنش‌هایی که نه فقط معطوف به فیلم‌های من، که همچنین متوجهِ آثارِ همکارانم و دیگر فیلم‌های تجربی و گهگاه حتی فیلم‌های نسبتاً وابسته به جریان بوده است. احتمالاً، این نوع واکنش به نفیِ خشونت‌آمیز، یک مکانیسمِ طبیعیِ دفاعی است که وقتی فردی با شوکِ ناشی از مواجهه با ایده‌ای بسیار نامانوس رخ می‌دهد، که به نظر می‌آید با امری از اساس نا‌به‌جا روبه‌رو شده است. البته، تاریخِ سینمای آلترناتیو همچنین تاریخِ چنین مواجهاتی است. وقتی فیلمسازی چنین واکنشی دریافت می‌کند، اگر هدف او برانگیختنِ مخاطب صرفاً به خاطرِ نَفْسِ برانگیختن نباشد، از اینرو است که درک به دست‌آمده‌ی تماشاگر از چگونگیِ ایجاد «ارتباط» با فیلم، دچار بحران شده است. فیلمساز تجربی امید دارد اگر فیلم اثرگذار باشد این مواجهات از طریق بالا بردن درک تماشاگر منجر به ایجاد چالش در ذهن وی شده و به نحو مطلوبی در نهایت، ذهنی باز یا حتی افزایش آگاهی به دنبال خواهد داشت. و این نه تنها موجب افزایش درک فرد نسبت به سینما می شود بلکه به شکلی درک فرد را نیز پربار( یا مغشوش) می‌سازد.
هرچند ماهیت خاص جنبه‌ی «شخصی» فیلمسازی من به این جاه‌طلبی بُعدی کاملا متفاوت می‌دهد. کارهایی همچون آثار من - بدون هیچ بودجه ای، که کمابیش همه ی کارها به‌دست خودم انجام می‌شود و خصوصاً ابداع روش فیلمسازی برای خودم - منجر به ساخت فیلم‌هایی می‌شود که طبیعتا چیزی نزدیک به نمایشی واضح از افکار و احساسات من است. بنابراین یقینا بخش‌های معینی از آنها به این علت که در جریان زندگی شخصی من تجربه نشده‌اند همچنان غیر قابل درک باقی می‌مانند. با وجود این، زمانی‌ که  بقایا و ارواح این لحظات درونی که در سطح اثر باقی می ماند به ذهن خطور می کند، آنقدر آشکارند که قادرند با مخاطب ارتباط برقرار کرده و مخاطب می‌تواند ارتباطی بین تجربیات خود و آنچه می‌بیند و می‌شنود ایجاد کند. و تاکید باید بر«ارتباط آن با تجربیات شخصی خودشان» قرار گیرد.
ساخت این فیلم‌ها روندی است از جستجوی آزادانه‌ی با‌زخوردهای ادراکی ناراحت کننده و اغلب عجیب فرد به جهانی که با هربار تماشاکردن بیشتر و بیشتر رمزآلود و ناپایدار ظاهر می‌شود. جهانی که ما اغلب آن را از طریق قوه‌ی بینایی، اصوات و قدرت تشخیص فردی درک می‌کنیم. بنابراین تکنیک‌های سینمایی به نحوی مطلوب و خاص برای بررسی درک فردی مناسب است به این طریق که می تواند حقیقت مناسبات درونی یک فرد با جهان را به شکلی تشدید شده آشکار سازد. البته بدل کردن سینما به چنین حیطه ی تاریک و بی ثباتی منتهی به انجام تحقیقات وسیع در رابطه با ظرفیت‌ها، رموز و محدودیت های خود سینما می‌شود. فیلمساز، سینما را و سینما قدرت تشخیص خاص فیلمساز را به منظورِ کندوکاوِ سرشتِ دیگری به‌کار می‌گیرد.  هریک دیگری را بر می انگیزد، مرزهای ادراکی یکدیگر را تحت فشار قرار می‌دهد، و وجوه پنهان سرشت دیگری را آشکار می‌سازد. فیلم نه تنها صرفا به‌عنوان یک ابزار برای نمایش تصورات ازپیش اندیشیده یا انتقال اطلاعات به گونه ای متعارف استفاده می شود بلکه می تواند منجر به مواجهه‌ی مخاطب با تصویری شود که حقیقتا منحصر به‌فرد است. تصویری که می تواند همچون هر فردی شکننده و آسیب پذیر و یا گاه ستیزه‌جویانه و معماگونه باشد.
آنچه نهایتا از این روند کارِ آزاد و کاوشگرانه حاصل می‌شود خودمدارانه نیست، عمیقا بینا-فردی‌ است. فیلمساز، ایده‌ای کم محتوا از موضع قدرت، که اغلب فیلم ها تظاهر به آن می کنند، به مخاطب ارائه نمی دهد. هیچ تلاشی «به‌ منظور تسلیِ» تماشاگر از طریق سرگرم کردن وی و یا «به فکر واداشتن» او، همچون فیلم هایی که بیانگر «پیامی» هستند، وجود ندارد. در عوض از آنها دعوت می‌شود به کاوشی تجربی در فضا، احساسات و روندهایی که در فیلم وجود دارد از طریق آفرینشی مشترک، بپیوندد. هر تماشاگر در تمام زمان پخش نسبت به بازخوردها و احساساتش آگاه می‌ماند.تجربه‌ی تماشای این فیلم برای تماشاگر به پرسشی شخصی از ادراک وی تبدیل می‌شود. بنابراین فیلم می تواند همانقدر که در مورد فیلمساز صدق می‌کند در مورد تماشاگر نیز صادق باشد.
مخاطب قوی نه تنها فیلم را تکمیل کرده بلکه آن را تعدیل نیز می کند. این فیلم ها، فیلم هایی هستند که تماشاگر تنها در ذهنش می تواند آنها را نتیجه‌گیری کند و نه روی صحنه. من علاقمندم فیلم را همچون شی‌ای اسرار آمیز بدانم که در خلاء غوطه ور است. هر دو، فیلمساز و تماشاگر ماهواره‌هایی هستند که حوالی این شی عجیب می گردند و سعی دارند که به شیوه ی خود آنرا کشف کنند. این منجر به تبادلی ثابت می شود: ما تنها نیستیم زیرا را سینما داریم که از طریق آن ما، یعنی تماشاگر و فیلمساز، می توانیم در سطحی یکسان با آن ارتباط برقرار کنیم (ولو اینکه این امر یقینا تحتِ آن شرایطی است که فیلمساز تعیین می‌کند). آنچه ما می‌خواهیم در مورد آن گفتگو کنیم چیزی وصف‌ناپذیر است که شاید بتوانیم آن‌ را حس کنیم اما تنها با تکنیک‌های سینمایی می تواند ظهور کند.
تفاوت بین این شیوه ی آفرینش و تکنیک‌های سنتی و فریبکارانه‌ی احساسی روایی در جریان اصلی چنان واضح‌اند که قابل ذکر نیست. طرحِ EFS در مقابل هالیوود بسیار آرمان گرایانه ست. امروزه همه فیلم می‌سازند و تجهیزات تصویری به شکل های مختلف بصورت جهانی قابل دسترسی است، وجود فیلم هایی خارج از ساختار تجاری موضوع خاصی نیست. تجربیات من در جایگاه یک فیلمساز این است که هر قدر بیشتر نسبت به دیگران شناخت و آگاهی کسب شود عرف‌های درونیِ بیشتری یافت می‌شود که گاهی این عرف‌ها از آنچه که زمانی رادیکال بوده نشآت گرفته است، و بایستی بیان می شده است.
تصور می‌شود سینما ملزم به عمل در چهارچوبی تعریف شده و مقبول است. اما این قوانین تنها قوانین جریان اصلی نیستند. هر میزان از  سبک‌های «آلترناتیو» می تواند «محافظه کار» باشد و نیازهای خودخواهانه‌ی مصرف‌کنندگان این دسته از سبک‌ها را همچون همان سریال‌های بی‌مایه و پیش پاافتاده‌، سرسری برآورده سازد. نمونه‌هایی که در آن‌ها این مورد مشهود است موارد زیر را شامل می‌شود: فیلم‌های «مامبل‌کور»، که اغلب ناپختگی و بی‌تجربگی دلیل این فیلمسازی‌های بدون کیفیت است، فیلم های ماتریالیستی که در آنها این موضوع که روی فرمتی کوتاه پلان‌برداری شده است آنرا مستحق ستایش می‌سازد، و از همه بغرنج‌تر فیلم‌های مرتبط با فشارهای سیاسی یا عصیان و سرکشی است که تنها به سبب اعمال این مقتضیات حتی اگر فقط گزارش باشند می‌توانند از مزیت سینمایی‌بودن بهره‌مند شوند. البته همه‌ی این سه سبک سوابق درخشانی از دوران پیشگامیِ خود و اغلب زمانی‌که این فیلم‌ها همچنان وقایعی کمیاب بودند در تاریخ سینما دارند. و همچنان امروزه نیز گاهی همه‌ی این سه سبک آثاری چشمگیر (همانطور که جریان اصلی تولید می‌کند) تولید می‌کنند. اما مشکل این است که این‌ها، همان‌هایی هستند که در بسیاری از محافل بصورت خودکار به عنوان سینمای رادیکال شناخته می‌شوند که به منتقدین و فستیوال‌ها این بهانه را می‌دهد که به واسطه‌ی آن به فیلم‌های رادیکال نپردازند. این فیلم‌ها اغلب با دسته‌بندی‌شان نامیده می‌شوند و نه با کیفیت‌شان و تماشاگر علاوه بر اینکه همچنان آگاه است که این فیلم‌ها «رادیکال» یا «آلترناتیو» هستند، می داند دقیقا نسبت به فیلم چه موضعی دارد. و این همان چیزی است که فاصله‌ها را پر میکند، حتی باقی موارد را به فراموشی می‌سپارد. و این ارزش سینما را کمرنگ می‌سازد.
اگر بخواهیم حقیقت را بگوییم ساحتِ شنیداری-دیداری قرن بیست‌و‌یک آنقدر بی‌ثبات و بیحدومرز است که هرکس هنرمند وظیفه‌شناس و دقیقی باشد، باید بیش از گذشته دقت به‌ کار برد. البته نه به معنای «پیش رفتن» با جدیدها، بلکه بدین صورت که دائما ارزش‌های آنچه به آن عمل می‌کنند را در مقابل حجم وسیع تصاویری که در جهان سرازیر و سادگی تولید می‌شود را مورد سوال قرار دهد. به‌طور کلی ما دیگر در درون تاریخِ تک‌ساحتیِ بسطِ زیبایی‌شناسی عمل نمی‌کنیم اما در سیلابی از انتخاب‌های سبکی (یا تشابه تصاویر) سرگردانیم که تکنولوژی تقریبا به همه این اجازه را می‌دهد که به آسانی و سهولت از آن بهره‌مند شوند. ما رابط‌های یک زنجیره‌ی توسعه‌ی تاریخی  در زمانِ حال نیستیم. ما مردمان دوره‌ی پس از آنها هستیم که در جعبه‌ی خرت‌و پرت‌های  به‌جامانده از آن دوره‌ی مملو از قهرمان جستجو می‌کنیم. این امر در نفسِ خود بد نیست اما اگر کسی هنوز به سینما اهمیت دهد، واضح است که مسئولیت در این موقعیت بسیار است.
امروزه این بر عهده ی فیلمساز است که از لیاقت و توان خود در آفرینش مجدد سینما از نگاه خود استفاده کند. و کمتر از آن کافی نیست. این آفرینش مجدد در خلاء رخ نمی‌دهد،درس‌های مربوط به تاریخِ فیلم باید مطالعه و شبیه‌سازی شود زیرا برای حضور در دنیای امروز چه بخواهیم و چه نخواهیم باید از تصاویر متحرک تاثیر پذیرفت. مطالعه‌ی آثار بزرگان به ما اجازه می دهد به‌صورت نقادانه تصاویر متحرک را هدایت کنیم و آنها را خارج از محتوایی که عموما در جامعه به ما عرضه می‌شوند، درک کنیم. در جایگاه یک فیلمساز، ضروری است که فرمولِ نوشتار، رنگ، صدا و ریتم - صدا و ضربان قلبی که کاملا منحصر به‌خودتان باشد - را داشته باشید. همچنین باید جهانی را جستجو و کشف کنید که برای شما شخصی و منحصر به‌فرد است. برای ارائه‌ی چیزی‌ که تماشاگر نمی‌تواند جای دیگری ببیند، «محتوا» را بهانه نکنید. این ضروری است که برای آشکارساختن افکار عمیق‌تر موجود که تنها از طریق ابزار و تکنولوژی‌های سینما قابل لمس است وارد واقعیت شویم. برای ایجاد یک زبان سینمایی که کاملا متعلق به خودتان است تنها انجام همین کار کفایت می‌کند. فیلم‌ها باید از صحنه‌ای خاص، و یک شیوه‌ی شخصیِ استفاده از صدا و تصاویر متولد شوند. این باید نقطه‌ی اغازین یک فیلم باشد و پس از آن به‌صورت طبیعی عناوین مناسب خود را جستجو کند. نباید آن را تنها برای شرح ظاهری و یا جلوه بخشیدن به یک سناریوی معمولی به‌کار برد.
البته این کاملا متناقص است که در جهانی که تصاویر متحرک همراه دائمی ما هستند، سرمایه گذاری بر قدرت لاینفک و ویژگی‌های آن‌ها همیشه بسیار اندک به‌نظر می‌آید، نهایتا فراتر از حالات سودگرایانه - به‌طورِ معمول «چگونه می‌توانم از این برای فروش چیزی استفاده کنم؟» به‌جای تولید شگفت‌آور صدا و تصویری که می‌توان مورد استفاده قرارداد به‌سادگی به کم مصرف‌ترین شیوه‌ی انتقال اطلاعات درآمده‌اند در صورتی‌که می‌تواند عکس این موضوع باشد. مخاطبین و سازندگانِ تصاویر متحرک بر سر رابطه‌ای کدگذاری‌ شده و تصنعی که درباره‌ی رویکردی مقبول درباره‌ی «موضوع» دیکته‌شده است، توافق کرده‌اند. در نتیجه همچون مغز بشر، سینما، تلویزیون، گالری‌ها، ویدئوهای اینترنت و تمام اَشکال تصاویر متحرک با کمتر از ١٠% ظرفیت و توانایی‌شان بکار گرفته می‌شوند. به‌نظر می رسد عموما فیلم‌ها اجازه‌ی مواجهه‌ی مستقیم با رموز و وسعت چیزهایی که راهی برای درک آسان‌تر آنها است، را ندارند؛ مانند طبیعت، حیوانات، کهکشان و یا وجود ما بدون کم اهمیت جلوه‌دادن آن. همه چیز باید بسیار مرتب به اندازه‌های کوچک، آسان و قابل هضم درآورده شود، یک بازتاب هفته‌ای از جهانی‌که در آن می‌توان با ایده‌ها بازی کرد. ظرفیت‌های عظیمِ تجربیِ سینما، قابلیتی بیش از این‌ها دارد، اما به‌نظر می‌رسد اغلب مردم نمی‌دانند چگونه با دقت و حساسیتی بالاتر و مناسب‌تر ببینند و گوش بدهند. همانطور که متخصصی اسپانیایی به تازگی در گفتگوهایش بیان کرده: «حقیقت این است که اغلب مردم از سینما نفرت دارند.»
یکی از دوستان  من (دنیل فاوسِت) به این موضوع در دنیای هنر اشاره کرد، که می‌تواند در هر زمینه‌ای که تصاویر متحرک در آن دخیل هستند نیز صحیح باشد:
«وضعیت منزجرکننده‌ی جهانِ هنر اینجا در یک نظر خلاصه‌ شده است:
«او فیلمسازی واقعا جذاب است، من متوجه شدم زمانی که این فیلم در گالری‌ها به نمایش در می‌آید، مردم  تمام ٤٥ دقیقه را می نشینند و گالری را ترک نمی کنند.»
آیا این بهترین چیزی‌ است که می توان در مورد یک اثر موفق هنری گفت، اینکه مردم در حین پخش نشستند؟ هنرمندان، گالری‌ها، مدارس هنر و منتقدین در از‌بین‌بردن روح آفرینشِ هنری دست دارند. آیا هنرمندان دیگر اشتیاقی برای آفرینش اثار بزرگ ندارند، که حقیقتا تجربه کنند و با تمام وجود، به‌جای این آثار نسبتا روشنفکرانه و فاقد احساس آثاری خلق کنند؟ بنظر می‌رسد دیگر کسی خطر نمی‌کند، هنر باید آگاهی را افزایش دهد و فراتر از محدودیت‌ها برود، نه اینکه فقط صرف یک شام دوستانه شود. همانطور که کمپبل در سخنرانی پذیرش خود گفت «نظرات مردم نسبت به هیئتِ داوری از اهمیت بالایی برخوردار است» و دوستانِ کل قضیه همین هست!»
پس سینما باید چگونه باشد؟ من همیشه تعریف ایده‌آل نیکول برنه از هنر به‌عنوان حادثه را می‌پسندیدم. سینما باید حادثه‌ای در روش زندگی باشد، در روشی که هر صبح چشم به روی دنیا می‌گشایید. شخصا علاقمندم تجربه‌ی سینمایی را همانطور تعریف کنم که دانشمندان، مرگ را همچون فروافتادن در چاله‌ای سیاه پیش‌بینی کرده‌اند. وقتی درون آن میافتید، فقط به درون کشیده نشده‌اید بلکه از پایین نیز خورد شده‌اید. وقتی به بیرون چاله نگاه می‌کنید، همه‌ی آنچه از زمان تولد در آن جای گرفته را می‌بینید که در کسری از ثانیه به سمت شما می‌شتابد، و شما را به سمتِ نابودی می‌برد. سینما به در نفسِ خود یک چاله‌ی سیاه نیست، آفریده‌ی انسان است. اما می‌تواند همه‌ی کهکشان‌ها و همه‌ی اَشکالِ زندگی را در بربگیرد، حتی آنچه را که ما نمی‌توانیم کاملا درک کرده و فقط حس‌اش می‌کنیم.
همانطور که روبر برسون می گوید: «من به سینما باوردارم.»
  • نوشته‌ی روزبه رشیدی، به همراهِ ماکسیمیلیان لو کِین و دین کاوانا (ژانویه‌ی ٢٠١٥)
  • ترجمه آیین فروتن

بیانیه انجمن سینمای تجربی بخش یک

بیانیه انجمن سینمای تجربی (بخش یک)
ژان کوکتو سینما را "مرگ در حین کار" می دانست و این جنبه‌ از مدیوم سینما، دغدغه ی اصلی من است. امروزه فیلم‌سازی به خودی خود تبدیل به مراسمی آئینی شده است؛ از به دام انداختن تصاویر تا چیدمان دوباره ی آنها به منظور رها سازی این نیرو و تغییرشکل آن از ماده به نور. من فیلم‌سازی را در آغاز هزاره سوم، در سال 2000 شروع کردم و تنها چیزی که از همان روز اول به دنبالش بودم پاسخی برای سوال معروف "سینما چیست؟" در عصر حاضر بود. این سوال نیروی محرکه‌ای بود که مرا پیاپی به تحقیق و تجربه در کارگاه فیلم‌سازی‌ام تشویق می‌کرد. هر فیلمی که ساخته می‌شود چیزی به جز نورها و سایه‌هایی از اثری مشابه آن در گذشته نیست. هیچ فیلم اصیلی به جز اولین فیلم های ساخته شده توسط پیشگامان سینما وجود ندارد.
در فیلم‌های بلند و فیلم‌های کوتاه دنباله داری که ساختم (Homo Sapiens Project) به دنبال تجربه ای در زمینه ی ساختارشکنی و از هم پاشیدن الگوهای ژانری در سینما بودم. تقلیل الگوهای ژانر منجر به دستیابی به نقطه ی صفر درام از طریق حذف سیتماتیک ساختار روایی شد که نتیجه ی آن ساخت مجموعه‌ای از فیلم‌های تجربی است که حال و هوا، فضا، ریتم‌ بصری، طبیعت، موضوعیت تصویر و همچنین نگاه منجر به ساخت اثر را در مرکز توجه خود قرار می دهند. به این موارد کمرنگ شدن مرزهای بین سینمای مستند و داستانی و همینطور نقش معماری  و چشم انداز ها  به عنوان نسخ خطی باقی مانده از تاریخی نهان را می توان اضافه کرد. تمام این عناصر در تضاد بین شرایط پر ابهام لحظه ی فیلمبرداری و آنچه که در پایان و پس از تدوین به وجود می‌آید آشکار شده‌اند. همانطور که دونال فورمن می‌گوید: "هر تصویر یک رویداد مستقل است" و "سینما دیالوگی بین خواسته و حقیقت است". با این نگاه، تدوین، کالبدشکافی مجموعه رویدادهای ثبت شده ای سرشار از زندگی، رنگ و حرکت است که آرام و بی‌حرکت در اتاق تشریح خوابیده‌اند. تصاویر کاوش، موشکافی و بررسی می شوند تا دوباره نور، شکل و ریتمی باشند که مثل اشباح به میان زندگان بازمی‌گردند.
این تفکر که فیلم را به عنوان مدیومی بی جان می شناسد، به زمان گذشته و مرده‌ی تصویرِ گرفته‌شده باور دارد که به واسطه ی نمایش و تدوین دوباره جان می گیرد. گدار و گورین گفته‌اند که مرزبندی میان سینمای مستند و داستانی اشتباه است اما من ایده ی دونال فورمن را می‌پذیرم که می‌گوید: "مرزبندی بین سینمای مستند و داستانی بی‌معنی است." "هر تصویر به محض فیلمبرداری، تبدیل به یک داستان می‌شود و محل قرار دادن دوربین وجه تمایز بین داستان من و داستان شماست" و "دوربین همواره بخشی از صحنه است." رائول رویز می‌گوید: "در سینمای داستانی ـ تمام سبک‌های سینمایی تا اندازه ای شکل روایی دارند ـ نوع تصاویر تولید شده‌ روایت را بوجود می آورند و نه بلعکس.» فرم مهم‌ترین و حیاتی‌ترین بخش هنر هفتم است. اگر به فرمی یگانه دست پیدا کنید، روایت، داستان یا نمایش می‌تواند به واسطه ی آن شکل بگیرد. حتی به سادگی می‌توان خود فرم را دارا بود که تنها در جایگاه خود به طرز شگفت انگیزی رسا و گویا است. همانطور که فورمن می‌گوید: "باش، تصویر نکن"
ژان ماری اشتراوب و دانیل اولیه می گویند : "سینما ابزار توضیح و توصیف نیست. برای ساختن تصاویر باید در میانشان زندگی کنید.  فیلمسازان بیشماری هستند که در فیلمهایشان هزاران درخت را به تصویر کشیده اند اما مخاطب حتی یک تک درخت بلوط را هم در پایان به خاطر نمی‌آورد. تصویر باید روی پای خودش بایستد و چیزی مطلق یا قراردادی نباشد. یک تصویر شرح نمی دهد، بلکه به جای توضیح و تفسیر، وجود مستقل خود را داراست."
باور عمومی، ساخت فیلم بدون فیلمنامه را محال می‌داند و به آن جایگاهی ایمن به عنوان سنگ بنای فیلم‌سازی داده است. فیلم‌نامه همچون منبع اطلاعاتی هر آنچه دیده و شنیده خواهد شد تلقی می شود اما هیچ چیز در آن دیده و شنیده نمی شود. هر چند فیلمنامه نویسی به خودی خود یک هنر است اما ارتباط بسیار ضعیفی با فیلمسازی دارد.
یک سیناپس پرابهام و رازآلود برای ساختن یک فیلم بلند کافی است و می‌تواند با حفظ ابهام و افزودن جزئیات ظریف، ذهن را به هیجان آورد و وادار به فعالیت کند. یکی از مثال‌های گویا در این زمینه، سیناپس فیلم نفرین اثر بلا تار است; رابطه ی بین یک مرد آسمان‌جل بی پول و خواننده ی زن یک کلوپ شبانه با پیشنهاد همکاری مرد به شوهر زن برای همکاری در قاچاق دچار تلاطم می شود. گدار اخیرا در مصاحبه‌ای گفته است: "ایده‌ها رفته رفته شکل می‌گیرند و نیازی به فیلمنامه نیست. ابتدا تصورم این بود که داشتن فیلمنامه ضروری است[…] اما بعد فهمیدم که فیلمنامه نه بعد از پایان فیلمبرداری که بعد از پایان تدوین به وجود می‌آید."
جدای از تماشای فیلم‌های مربوط به تاریخ سینما، لذت بخش ترین قسمت سینما، هنر فیلمسازی است. یعنی فیلمبرداری و جمع‌آوری متریال و تدوین و مونتاژ آنها که دو مرحله ی تکنیکی و سنگین می باشند. نوستالژی و خسران، درست بعد از این مراحل به سراغ فیلمساز می‌آیند. هر فیلم بعد از پایان فیلمبرداری مرده‌ای تمام و کمال است که همچون زنده ها رفتار می‌کند و به همین دلیل از نظر من سینما تماماً درباره ی ارواح و سایه‌ها است. باید خوش‌شانس باشید که همکارانی فوق العاده پیدا کنید تا مجبور نشوید حین دوران فعالیت خود به تنهایی با این احساس دست و پنجه نرم کنید. برای من باقی چیزها، اتلاف وقت است!
ما در EFS از تمامی ابزارها و دوربین‌ها چه سلولوئید و چه ویدئویی به شکلی یکسان و برابر استفاده می‌کنیم و دلبستگی خاصی به هیچ‌ کدام نداریم. فیلمساز قرن 21 از هر وسیله ی ضبط تصویر متحرک برای ساخت اثرش استفاده می‌کند و درست همانطور که اورسون ولز می‌گوید "هیچ فیلمی خوب از آب درنمی‌آید مگر اینکه دوربینش مثل چشم ذهن یک شاعر باشد." سینما صددرصد وابسته به تکنولوژی زمان خود است و روش ساخت و نمایش فیلم تماما به این تکنولوژی مرتبط است. تکنولوژی زمان ما، تکنولوژی دیجیتال است و بسیاری از فیلمسازان باید برای شرح و بیان خود و پیشرفت سینما این تکنولوژی را با آغوش باز بپذیرند. سینما به همان اندازه که از گذشته می گوید، درباره آینده هم هست.
فیلم‌های EFS در مورد تصاویر و گسترش آنها هستند. موسیقی و صدا هر کجا که وارد فیلم ها می‌شوند بیانگر تعامل و تاثیر متقابل تصویر و صدا است. سینما پیوسته در اشکال مختلف‌ تجربه می‌شود. هدف فیلم‌های EFS لزوماً گسترش مرزهای سینما نیست چرا که این مرزها توسط فیلمسازان ساختارگرایی مثل پل شاریتس یا با کارهای فیلیپ گرل به حد نهایت خود رسیده‌اند و نمی‌توان کاری فراتر از آنها انجام داد. اما اگر تجربیات یک فیلمساز با شخصیت و درک او مطابق باشد، امکانات این مدیوم متداوماً تازه و نو می شوند.
"در زمانه ای زندگی می کنیم که تمام فیلم‌هایی که باید، ساخته شده‌اند اما انرژی آنها برای بقا ایستادگی می کند و ایماژهایشان در حرکت اند؛ حرکتی در دل تاریکی که بدن و شب را مدام با تغییرات فراوان ضرباهنگشان به هم پیوند می‌زند."ماکسیمیلیان له کین (Maximilian Le Cain)

  • روزبه رشیدی - 2014 با تشکر ویژه از دین کاوانا و ماکسیمیلیان له کین
  • ویرایش متن وحید مرتضوی

EFS Films at the Cinematheque of Tehran Museum of Contemporary Art

Screening of Experimental Film Society Short Films at the Cinematheque of Tehran Museum of Contemporary Art

Monday 28th September 4:30PM
Address: Tehran, N Kargar St, Iran

  • Programmed By Rouzbeh Rashidi in collaboration with Vahid Mortazavi
  • There will be a Q&A afterwards (FREE EVENT)
Experimental Film Society (EFS) is an independent, not-for-profit entity specializing in avant-garde, independent and no/low budget filmmaking. It was founded in 2000 in Tehran, Iran by Rouzbeh Rashidi and has been based in Dublin, Ireland since 2004. It unites works by a dozen filmmakers scattered across the globe, whose films are distinguished by an uncompromising devotion to personal, experimental cinema. They have in common an exploratory approach to filmmaking where films emerge from the interplay of sound, image and atmosphere rather than traditional storytelling techniques. Although an international organization, Experimental Film Society is notably at the centre of a new wave of Irish experimental filmmaking and crucial in fostering a radical emerging Iranian underground cinema. The films programmed for screening will show EFS’s formal experimentation through the deconstruction and decomposition of film genres. In these works the filmmakers have radically minimalized genre elements, attaining what could be described as a ground zero of drama through the systematic removal of narrative structures. What this has achieved is a series of experimental films that foreground mood, atmosphere, visual rhythms, the nature and subjectivity of the image and the gaze that engenders it as well as the permeability of the borders between fiction and lyrical filmmaking.

Film Programme (Monday 28th September)

1_ The Illuminating Gas (2012) By Esperanza Collado / Spain /8mins
2_Hotel (2011) By Michael Higgins / Ireland / 1min
3_Painting (2011) By Michael Higgins / Ireland / 5mins
4_Clandestine (2015) By Atoosa Pour Hosseini / Ireland / 14mins
5_ Cut To The Chase (2015) By Dean Kavanagh / Ireland / 10mins
6_Bouquet (2010) By Maximilian Le Cain  / Ireland / 1min
7_Home Movie (2010) By Maximilian Le Cain / Ireland / 3mins
8_ Monologue By Maximilian Le Cain / Ireland / 2mins
9_ Evening Ascent (2010) By Maximilian Le Cain / Ireland / 6mins
10_Smudge (2010) By Maximilian Le Cain  / Ireland / 1:30mins
11_Hotel La Mirage (2010) By Maximilian Le Cain / Ireland / 6mins
12_Soltan Karl: The Super-8 Works (2010) Maximilian Le Cain/Ireland/ 14min
13_Homo Sapiens Project (93) (2012) By Rouzbeh Rashidi / Ireland / 12mins
14_Homo Sapiens Project (161-170) (2013) By Rouzbeh Rashidi / Ireland / 8mins

Total Running Time: 92 Minutes


نمایش فیلمهای کوتاه انجمن سینمای تجربی درسینما تک موزه هنرهای معاصر تهران

نمایش فیلمهای کوتاه انجمن سینمای تجربی
درسینما تک موزه هنرهای معاصر تهران
همراه با جلسهٔ نقد و بررسی 
برنامه ریز: روزبه رشیدی با همکاری وحید مرتضوی
روز دوشنبه ۶مهر ساعت ۴:۳۰ تا ۷
خیابان کارگر شمالی‌ - جنب پارک لاله

انجمن سینمای تجربی (EFS)، نهادی مستقل و غیرانتفاعی است که منحصر به فیلم‌هایی با افکار نو، مستقل و فیلم‌هایی با بودجه‌ی اندک و یا بدون بودجه می‌شود. این انجمن در سال ٢٠٠٠ توسط روزبه رشیدی در تهران، ایران پایه‌گذاری شد و از سال ٢٠٠٤ در دوبلینِ ایرلند استقرار یافت. EFS، آثار فیلمسازان سراسر جهان را، فیلمسازانی که پایبندی بسیاری به سینمای تجربی و شخصی دارند، جمع‌آوری می‌کند. وجه مشترک این فیلمسازان، رویکرد کاوشگرایانه‌ی آنان است که در آن فیلم حاصل تاثیر متقابل صدا، تصویر و محیط است نه تکنیک‌های سنتیِ داستان‌گویی. هرچند انجمن سینمای تجربی سازمانی بین المللی است، این انجمن به شکل قابل‌توجهی در مرکزِ موج نوئی از فیلمسازی تجربی ایرلند قراردارد و در پرورشِ جریانِ رادیکال درحالِ ظهورِ سینمای زیرزمینی ایرانی نقشی تعیین‌کننده ایفا می‌کند. فیلم‌هایی که بر روی پرده خواهند رفت، تجربیات فرمال EFS خواهند بود، از خلالِ ساختارشکنی و تجزیه‌ی ژانرِ سینمایی. در این آثار، فیلمساز اجزای ژانر را به شکلی رادیکال به حداقل رسانده تا بتواند از طریق حذفِ سیستماتیکِ ساختار روایی، به آنچه که از آن با عنوان سطحِ صفرِ درام یادمی‌شود، دست‌یابد. حاصل این کار مجموعه‌ای از فیلم‌های تجربی است که  علاوه بر ایجادِ امکانِ تداخل میانِ مرزهای فیلمسازی داستانی و غنایی، حال‌وهوا، اتمسفر، ریتمِ بصری، سرشت و سوبژکتیویته‌ی تصویر و آن نگاهِ خیره‌ای که موجب آن می‌شود را به پیش‌زمینه بکشاند

اطلاعات بیشتر